Parafia ¦wilcza Dzieje od XIV do XIX wieku
Parafia ¦wilcza zosta³a erygowana przez Jana Rzeszowskiego herbu Pó³kozic, arcybiskupa Lwowa, przed rokiem 1424. Administracyjnie podporz±dkowana by³a diecezji przemyskiej. Wchodzi³a w sk³ad dekanatu rzeszowskiego (w po³owie XIX w. przesz³a na kilkadziesi±t lat do dekanatu g³ogowskiego)  Od pocz±tku swego istnienia stanowi³a atrakcyjne uposa¿enie dla dostojników ko¶cielnych szczebla diecezjalnego. ¦wiadczy o tym postaæ ksiêdza Gaw³a – kapelana arcybiskupiego i pierwszego proboszcza ¦wilczy. Na atrakcyjno¶æ beneficjum ¶wileckiego u zarania dziejów parafii (pocz. XV wieku) wp³ywa³o zarówno uposa¿enie ziemskie tj. ok. 48 mórg ziemi plebañskiego ³anu jak i dodatkowe dochody w daninach naturalnych (zbo¿u): meszne od ch³opów i dziesiêciny z gruntów dworskich.  

Parafia ¦wilcza od pocz±tku swego istnienia, do roku 1912 obejmowa³a tereny: ¦wilczy z Kamyszynem, Rudnej Wielkiej z Pogwizdowem, Rudnej Ma³ej z Rejterad±, Rogo¼nicy i Woliczki (nazywanej w ¶redniowieczu Wol± ¦wnieck±). Na uwagê zas³uguj± do¶æ du¿e odleg³o¶ci poszczególnych wsi od ko¶cio³a parafialnego: Rudna Ma³a - ¾ mili (tj. ok. 6 km), Rogo¼nica - 1 mila (tj. ok. 8 km), Rudna Wielka - ½ mili (tj. ok. 4 km), Woliczka ½ mili. Drogê do ko¶cio³a pokonywano pieszo lub konnymi wozami jad±c po tzw. ko¶cienicach (drogach ko¶cielnych). Ju¿ w pocz±tkach istnienia parafii powsta³y dwie ko¶cielne drogi (w czasach zaboru austriackiego opisywano je na mapach: kirchweg). Jedna prowadzi³a z pó³nocnego wschodu tzw. ko¶cielniaca rudzieñska: dla parafian z Rudnej Wielkiej, Rudnej Ma³ej i Rogo¼nicy. Druga prowadz±ca z po³udniowego zachodu, tzw. ko¶cielnica wolicka: dla parafian z Woliczki.

¦wilcza by³a parafi± ludn± w ka¿dym okresie swojego istnienia. Trudno o precyzyjne ustalenie liczby parafian dla wieku XVII i I po³. XVIII. Szacunkowe liczby dusz parafii podaje autor wizytacji z 9 maja 1721 roku. biskupa przemyski Jana K. Szembeka. Ca³± parafia obejmowa³a wówczas oko³o 1000 dusz (animarum), z czego na ¦wilczê przypada³o 450 dusz, na Rudn± 350, na Rogo¼nicê 100 i na Woliczkê 100 dusz.

Dziedzicom wsi nale¿±cym do parafii przys³ugiwa³o prawo kolatorskie.  Polega³o ona na tym, ¿e w zamian za opiekê nad parafi±: przekazanie ziemi pod ko¶ció³ i ziemi plebañskie, liczne fundacje ko¶cielne z fundacj± ¶wi±tyni na czele, mieli prawo wskazywania kandydatów na proboszczów i wikarych. Osadzanie ksiê¿y nie by³o przypadkowe, gdy¿ w³a¶ciciele rzeczonych osad skwapliwie korzystali zarówno z prawa patronatu jak i prawa prezenty.

Wiara i praktyka religijna mia³a w ¿yciu ludzi wyj±tkowe znaczenie. Szczególny wymiar osi±gnê³a w czasach staropolskich kiedy ¿ycie ludzkie nara¿one by³ na wiele niebezpieczeñstw: wojny, morowe powietrze, posuchy itp. ¯yj±c w ci±g³ej niepewno¶ci i poczuciu niemocy wobec ¿ywio³ów, kaprysów pogody i ludzi od siebie mocniejszych, silnie odczuwali potrzebê Bo¿ej Opatrzno¶ci. Odnosili przy tym ka¿d± wykonywana pracê, ka¿d± czynno¶æ do Boga, w stale towarzysz±cym znaku krzy¿a, przywo³ywaniu czêsto imienia Bo¿ego i ¶wiêtych, czy w ¿yciu wed³ug kalendarza ¶wi±t religijnych.

Najwa¿niejszym miejscem w parafii by³ ko¶ció³, wokó³ którego skupia³o siê ca³e ¿ycie religijne wspólnoty. S³u¿y³ tak¿e wsi, w realizowaniu wielu powinno¶ci zawarowanych w ustawie wiejskiej (przechowywanie ksi±g, kasy gromadzkiej, broni, tak¿e jako miejsce obronne - warownia). Opisywany w ¼ród³ach wizytacyjnych ko¶ció³ ¶wilecki, ufundowany zosta³ przez Miko³aja Spytka Ligêzê w 1631 roku. Ko¶ció³ ten, istnia³ do 1967 roku (sp³on±³ w pa¼dzierniku tego¿ roku). Nosi³ na portalu drewnianym, przy wyj¶ciu z kruchty inskrypcjê: A. D. 6 Junii 1636. By³a to data konsekracji ¶wi±tyni. Poprzednia ¶wi±tynia, ufundowana byæ mo¿e jeszcze przez arcybiskupa Jana Rzeszowskiego (za³o¿yciela parafii), sp³onê³a w czasie najazdu Kantemira Murzy w czerwcu 1624 roku.

Specyfikacja ko¶cio³a ¶wileckiego z pierwszej dekady XIX wieku wymienia w¶ród powinno¶ci parafian wzglêdem ko¶cio³a (servitutes) meszne: z trzech ³anów  ch³opskich zasiewanych przez dwór - 28 z³otych i od kmieci ¶wileckich 362 z³ote (suma). W tym dokumencie wyszczególniona jest równie¿ dziesiêcina p³acona z trzech folwarków nale¿±cych do parafii. Dziesiêcina wytyczna ze ¶wileckiego folwarku z gruntów zwanych Folwark, Dworzysko, Æwierci, Rêdziny i W³usieñ (vel Brze¼nik) wynosi³a: pszenicy 16 kop 21 snopów, ¿yta 19 kop 22 snopy, jêczmienia 9 kop 30 snopów, owsa 18 kop 25 snopów, hreczki 4 kopy i 24 snopy. Z dworskiego ³anu na Kamyszynie, u¿ytkowanego przez ch³opów (w takim wypadku ch³opi p³acili dziesiêcinê): 1 kopa pszenicy, 3 kopy ¿yta, 6 kop jêczmienia, 2 kopy owsa, 2 kopy hreczki.

Z innych dochodów proboszcza wymieniæ nale¿y kolêdê, któr± p³acono wed³ug ustalonych stawek. By³a to o tyle ciekawa danina, ¿e w pobieraniu jej partycypowali zwykle pos³uguj±cy przy ko¶ciele: organista, ko¶cielny i nauczyciel. Kolêdê p³acono z racji posiadania ziemi i domu na terytorium parafii. Nie istotne by³o czy w³a¶ciciel by³ katolikiem i parafianinem. W ¦wilczy kolêdê p³acili równie¿ ¯ydzi.

Innego rodzaju dochód pochodzi³ z tzw. krów ko¶cielnych. Krowy te by³y ofiarowywane przez ch³opów najczê¶ciej na intencje mszalne za zmar³ymi. Nie wchodzi³y w sk³ad inwentarza ¿ywego plebana i pozostawa³y w oborach ch³opskich, z regu³y u ofiarodawców. Ch³opi za mleko i przychówek p³acili roczny czynsz, który szed³ na utrzymanie ¶wi±tyni. W pierwszej dekadzie XIX wieku by³o w parafii ¦wilcza 13 takich krów, z których pobierano co rocznie na ko¶ció³ po 2 z³ote polskie.

            Osobnego omówienia wymaga folwark plebañski, bêd±cy drug±, po dworze, feudaln± instytucj± wsi. Wed³ug Metryki Józefiñskiej (1785-1788) globalny obszar beneficjum parafialnego wynosi³ 74 morgi i 438 s±¿ni. Z tego 53 morgi i 1304 s±¿nie stanowi³y w³a¶ciwy folwark, bêd±cy pod bezpo¶rednim zarz±dem plebana. Kolejne 10 mórg 499 s±¿nie u¿ytkowali ksiê¿y ch³opi (zagrodnicy i komornicy). Reszta ziemi w wymiarze 10 mórg i 235 s±¿ni stanowi³a uposa¿enie szpitala ubogich.

¦wileccy proboszczowie oprócz ziemi i folwarku posiadali w³asnych ch³opów. ¬ród³a XVII wieczne mówi± o trzech zagrodnikach na ksiê¿ych ogrodach (hortulani in hartis sacerdotis). Natomiast rewizja generalna z lat 1711-1713 wymienia 30 ksiê¿ych cha³up.

                                                                                                              Opracowa³ Artur Szary